काठमाडौं । हिमाल, पहाड, तराईको विविध भौगोलिक संरचना, प्राकृतिक सौन्दर्य, सांस्कृतिक सम्पदा र साहसिक गतिविधिका कारण नेपाल विश्व पर्यटन नक्सामा विशिष्ट पहिचान बनाएको मुलुक हो। सगरमाथादेखि अन्नपूर्ण, पोखरादेखि चितवन र काठमाडौं उपत्यकाका ऐतिहासिक तथा धार्मिक सम्पदासम्म नेपालमा पर्यटकका लागि विभिन्न प्रकारका गन्तव्य उपलब्ध छन्। पछिल्लो समय प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक पर्यटनसँगै पदयात्रा, पर्वतारोहण, वन्यजन्तु अवलोकन, साहसिक खेल र धार्मिक पर्यटनमा पनि आकर्षण बढ्दै गएको छ। पर्यटन व्यवसायीहरूले नेपालका नयाँ तथा कम चर्चित गन्तव्यको प्रवर्द्धन गर्न सके पर्यटकको बसाइ अवधि र पर्यटनबाट हुने आम्दानी थप बढाउन सकिने बताएका छन्।
नेपालको पर्यटन क्षेत्र अर्थतन्त्रका लागि महत्वपूर्ण आधारका रूपमा रहँदै आएको छ। होटल, रेस्टुरेन्ट, यातायात, ट्रेकिङ, गाइड, हस्तकला तथा स्थानीय उत्पादनसँग जोडिएका हजारौं व्यवसाय पर्यटनमा निर्भर छन्। पर्यटकको आगमन बढ्दा स्थानीयस्तरमा रोजगारी सिर्जना हुनुका साथै ग्रामीण क्षेत्रसम्म आर्थिक गतिविधि विस्तार हुने गरेको छ। विशेषगरी प्राकृतिक तथा सांस्कृतिक सम्पदालाई संरक्षण गर्दै पर्यटन पूर्वाधार विकास गर्न सके स्थानीय समुदायलाई प्रत्यक्ष लाभ पुर्याउन सकिने देखिन्छ। पर्यटनको विकाससँगै वातावरणीय संरक्षण र स्थानीय संस्कृतिको सम्मानलाई पनि प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता छ।
पर्यटनलाई थप व्यवस्थित र प्रतिस्पर्धी बनाउन सडक तथा हवाई सम्पर्क, पर्यटकीय पूर्वाधार, सूचना प्रविधि, सुरक्षा तथा सेवा गुणस्तरमा सुधार आवश्यक देखिन्छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपालको पर्यटन गन्तव्यबारे प्रभावकारी प्रचारप्रसार गर्न सके नयाँ पर्यटक बजार विस्तार गर्न सकिने सम्भावना छ। प्राकृतिक विपद् वा अन्य चुनौतीका कारण कुनै समय पर्यटन गतिविधि प्रभावित भए पनि नेपालको विविध पर्यटकीय सम्भावना दीर्घकालीन रूपमा बलियो रहेको व्यवसायीहरूको भनाइ छ। अबको प्राथमिकता पर्यटक आकर्षित गर्ने मात्र नभई उनीहरूलाई सुरक्षित, सहज र गुणस्तरीय अनुभव प्रदान गर्ने वातावरण निर्माण गर्नु रहेको छ।